Powstanie koncepcji Next Generation Network, sieci nowej generacji - w skrócie NGN, towarzyszy coraz mocniejszemu rysowaniu się tendencji do wykorzystywania jednego medium do transmisji mowy, danych i obrazu. Efektem takiej konwergencji jest sytuacja, w której użytkownik potrzebuje tylko jednego urządzenia, by korzystać z telewizji, telefonu i Internetu. Firmy takie jak Funkwerk Enterprise Communications GmbH oferują tzw. Integrated Access Devices (IAD) - "inteligentne" zintegrowane urządzenia dostępowe, które są rozwiązaniami posiadającymi odpowiednie interfejsy do podłączenia poszczególnych urządzeń końcowych i umożliwiające korzystanie z usług potrójnych (Triple Play): telefonii internetowej, telewizji internetowej czy dostępu do Sieci. Wraz z upowszechnianiem się NGN urządzenia typu IAD będą coraz popularniejsze.
Zaczęło się...
Przesył danych za pomocą globalnej sieci nie jest już dziś żadną nowością. Obecnie obserwuje się proces integrowania z tą siecią nowych usług i technologii. Co więcej, proces ten jest coraz szybszy. Z technologii VoIP, na przykład (Voice over Internet Protocol) korzysta coraz więcej firm. Podobnie będzie z VDSL (Very High Speed Digital Subscriber Line). Mimo, że prędkości łączy będą rosły, priorytyzacja danych płynących w sieci nie straci znaczenia, gdyż nawet korzystając z szerokopasmowego dostępu do Internetu, trzeba zapewnić odpowiednią jakość przesyłu oraz to, że dane w ogóle do odbiorcy dotrą.
Mocnym argumentem przekonującym o wyższości komunikacji internetowej nad tradycyjną są koszty. Już dziś widać, że telefonia internetowa jest dużo tańsza od tradycyjnej. Aby świadczyć nowe usługi, operatorzy sieci szkieletowej i dostawcy usług internetowych będą musieli więc zapewnić skalowalność infrastruktury oraz odpowiednie regulacje na poziomie SLA (Service Level Agreements).
Rys. 1. Zastosowania rozwiązań IAD z możliwością przesyłu głosu, danych, plików video, jak również korzystania z usług hostowanych
Indywidualizacja i różnorodność
Next Generation Network bazuje na znanych już technologiach i standardowych protokołach komunikacyjnych, przede wszystkim IP. Nowa sieć musi jednak realizować także funkcje telekomunikacyjne, np. telefonię. W tym wypadku jednak protokoły, za pomocą których funkcje te są implementowane (np. SIP) nadal nie są całkowicie ustandaryzowane. Operatorzy sieci i providerzy proponują więc usługi niestandardowe, co z kolei wymusza stosowanie określonego rodzaju terminali. W takiej sytuacji zmiana dostawcy usług może pociągnąć za sobą szereg trudności.
Ilość darmowych minut w abonamencie oraz limit przesyłu danych lub jego brak nie wpływają już zasadniczo na atrakcyjność oferty operatorów. Miejsce tych elementów zajmują urządzenia końcowe i związane z nimi usługi. Aby realizować funkcje, których oczekuje użytkownik terminale muszą być idealnie zharmonizowane z siecią, a co za tym idzie ich złożoność będzie się zwiększała.
Rys. 2. Wdrożenie rozwiązań IAD w firmie. Centralne zarządzanie usługami dla wszystkich oddziałów
Kryteria decyzyjne
Dziś klient nie podejmuje decyzji o zakupie na podstawie możliwości technologicznych i funkcji urządzeń końcowych, ale raczej wydajności sieci i usług danego operatora. Administratorzy firmowej infrastruktury IT muszą więc zwracać większą uwagę na to, z którym operatorem zawierają umowę i jak przedstawia się podział kompetencji i odpowiedzialności. Konkretne urządzenia i ich wybór ma mniejsze znaczenie. Producenci nie będą już dostosowywać urządzeń do wymagań użytkownika końcowego, ale wspólnie z providerami i operatorami sieci szkieletowych wspólnie decydować o funkcjach i interfejsach urządzenia. Kierunki rozwoju produktu będą więc wyznaczać nie odbiorcy, a dostawcy usług. Kwestia doboru oprogramowania znajdzie się z czasem na pierwszym planie i przekształci w "unikalną propozycję sprzedaży" (USP). Producenci urządzeń uwzględnią specyficzne wymagania operatorów sieci szkieletowej związane z coraz większym naciskiem na kompleksowość usług, a o zakupie konkretnego urządzenia decydować będzie np. ilość i rodzaj wbudowanych interfejsów.
Dostawcy kompletnych rozwiązań, np. Funkwerk Enterprise Communications już dziś wykorzystują wszystkie podstawowe technologie: VoIP, WLAN czy zaawansowany routing i wyposażają swoje produkty w profesjonalne funkcje IP. Przykładowo, w oprogramowanie produktów Funkwerk-EC zostały już zostały wbudowane funkcje transmisji wideo, co stanowi podstawę usług Triple Play.
Z punktu widzenia użytkownika, Next Generation Network oznacza nie tylko większą ilość usług, ale także większą ich różnorodność i możliwość precyzyjnego dopasowania do potrzeb. Wdrożenie w sieci usług Triple Play sprawia, że komunikacja pomiędzy siecią a urządzeniem końcowym staje się intensywniejsza.
Usługi, z których klient może korzystać dzięki NGN są określone w umowie z operatorem i uaktywnione w urządzeniu końcowym. Operator musi posiadać sprawny system zarządzania siecią umożliwiający dostarczanie klientowi tych usług, których on sobie życzy i za które zapłacił. Ponieważ obsługa techniczna urządzeń końcowych również leży po stronie operatora, musi on wiedzieć, kiedy przykładowo jest najlepszy czas na aktualizację ich oprogramowania systemowego.
Zintegrowane, inteligentniejsze urządzenia końcowe będą charakteryzować się wyższą ceną jednostkową. Należy jednak pamiętać, że jedno urządzenie IAD zastąpi kilka obecnie używanych do realizacji poszczególnych funkcji (telefon, Internet).
Rys. 3. Zastosowania i usługi w NGN
Nowa infrastruktura, nowe zadania
Konfiguracja, którą musi wykonać użytkownik, powinna być możliwie najłatwiejsza - zwłaszcza w przypadku klientów indywidualnych. Pierwsza opcja przewiduje, że konfiguracja będzie odbywać się przez stronę internetową. Zmienią się również zadania administratorów firmowej infrastruktury IT, którzy korzystają z NGN. Obsługa techniczna czy konserwacja pewnych elementów systemu zostanie przynajmniej częściowo - przejęta przez operatorów sieci. Dokładniejsza analiza możliwości nowej infrastruktury ujawnia dodatkowe możliwości, np. budowę wewnątrzfirmowej sieci NGN, dzięki czemu można stworzyć np. wirtualną centralę telefoniczną (tzw. hosted PBX) i korzystać z urządzeń typu IAD jako jej terminali.
Komunikacja stanie się wszechstronna i łatwiejsza. Systemy e-learningu i wideokonferencje pozwolą zaoszczędzić na kosztach podróży, a biura czy filie będą w czasie rzeczywistym otrzymywały wszystkie niezbędne informacje. Wdrażając NGN firmy powinny jednak odpowiednio wcześnie zdecydować, jak dużo zadań przejmie wewnętrzny administrator IT, a które zadania zostaną przekazane operatorowi sieci szkieletowej.
Nasilająca się konwergencja oznacza z jednej strony uproszczenie, z drugiej jednak - większe ryzyko. Awaria jednego systemu oznacza niemożność korzystania z żadnej usługi komunikacyjnej (dostępu do Internetu, telefonu, telewizji, wideo). Dlatego niezawodność i stabilność sieci musi się zwiększyć. Administratorzy w firmach muszą podjąć działania, które zapobiegną zakłóceniu funkcjonowania firmy na wypadek awarii łącza. Sieci NGN będą musiały zapewnić stały, szerokopasmowy dostęp do sieci, również w czasie największego ruchu pakietów danych np. gdy firma prowadzi kilka wideokonferencji jednocześnie, transmisja musi przebiegać szybko i bez zakłóceń.
Rys. 4. Szerokość pasma przy różnych typach połączeń i minimalna szerokość pasma konieczna dla usług typu Triple Play
Wnioski
Next Generation Network upraszcza korzystanie z nowych technologii tak z technicznego, jak i handlowego punktu widzenia. Problem tkwi jednak w coraz większym uzależnieniu od providerów i operatorów sieci szkieletowych, którzy stają się nie tylko dostawcami usług, ale i treści (np. programy telewizji internetowej). Przejście do innego operatora sieci może pociągnąć za sobą nie tylko konieczność wymiany sprzętu, ale również istotne zmiany usług. Administratorzy IT muszą więc dokładnie definiować kryteria i oczekiwania względem providerów i operatorów sieci oraz jasno określać podział zadań.