Technologia Voice-over-IP (VoIP) umożliwiająca przesył głosu poprzez sieć Internet zyskuje coraz większe znaczenie. W krajach zachodnich, coraz więcej firm używa nowej technologii, np. w Niemczech odsetek ten osiągnął 14%, a spośród wszystkich połączeń międzynarodowych w przybliżeniu 12% odbyło się za pośrednictwem Internetu. Jakość dźwięku w połączeniach internetowych (uzyskiwana dzięki coraz doskonalszym kodekom i mechanizmom zapewniania odpowiedniego pasma Quality of Service, QoS), stała dostępność i usługi dodatkowe są aspektami branymi pod uwagę przez firmy budujące infrastrukturę VoIP. Z trudnych do wytłumaczenia przyczyn, bezpieczeństwo i poufność połączeń są kwestiami pozostającymi na marginesie, a przecież prawdowpodobnie już wkrótce cała firmowa komunikacja głosowa będzie realizowana przez VoIP.
Dwa podejścia do implementacji
Generalnie, możemy wyróżnić dwa podejścia do zagadnienia implementacji usług VoIP w firmie: sprzętowa centrala PBX z funkcjonalnością VoIP lub centrala programowa. Na tym etapie firma musi podjąć decyzję, czy rozbudowywać swą istniejącą, klasyczną centralkę, czy zakupić zupełnie nowe urządzenie. Drugi scenariusz polega na wykorzystaniu rozwiązania programowego. Oba wspomniane scenariusze pozwalają wykorzystać konwencjonalne aparaty systemowe oraz telefony IP (sprzętowe i programowe) oraz dopuszczają równoczesne używanie telefonii klasycznej i VoIP.
Centralka LAN PBX to urządzenie bazujące na elementach sprzętowych, np. elmeg ICT z modułem VoIP-VPN gateway od Funkwerk Enterprise Communications. Architektura urządzenia jest zbliżona do klasycznej centralki PBX i oferuje co najmniej tę samą funkcjonalność: po instalacji i konfiguracji sprzętowa centralka VoIP jest gotowa do pracy, zapewnia wszystkie funkcje klasycznej centrali wzbogacone o VoIP. Możliwości centralki abonenckiej realizowanej sprzętowo nie mogą być rozszerzane w nieskończoność. W przypadku, gdy zapotrzebowanie na linie dramatycznie wzrośnie, konieczne okazać się może zainstalowanie równolegle kolejnych centralek lub wymiana istniejącej na nową o większych możliwościach. Wobec powyższego, już na etapie planowania należy rozpatrzyć możliwie największą ilość scenariuszy rozwoju infrastruktury i zabezpieczyć możliwości rozbudowy. Tradycyjnie centralki LAN PBX charakteryzują się wysoką kulturą pracy i niezawodnością, gdyż wszystkie elementy składowe rozwiązania zostały specjalnie w tym celu zaprojektowane.
Alternatywą jest centralka programowa - aplikacja, którą instaluje się i uruchamia na odpowiedniej platformie sprzętowej (czyli np. komputer PC z serwerowym systemem operacyjnym np. Microsoft Windows 2003 Server czy LINUX/UNIX). Rozwiązania programowe są łatwiej skalowalne tak pod względem technicznym jak i ekonomicznym. W razie wzrostu zapotrzebowania na zasoby programowej centralki można je zwiększyć dokupując licencję na dodatkowe kanały głosowe. Trzeba jednakże pamiętać, że niektóre scenariusze rozbudowy mogą wiązać się z koniecznością ingerencji w warstwę sprzętową, np. znaczne zwiększenie liczby obsługiwanych połączeń może wymagać komputera o większej wydajności, a konieczność udostępnienia większej ilości punktów styku z tradycyjną siecią telefoniczną wymusi zakup dodatkowych kontrolerów ISDN.
Dla przykładu, programowa centralka Funkwerk SIP-Serv może być zainstalowana na zwykłym komputerze PC pracującym pod kontrolą standardowego systemu Windows 2000 lub XP Professional, co czyni z niej dobre rozwiązanie dla firm, które chciałyby sprawdzić, czy programowy PBX to odpowiednie dla nich rozwiązanie nie trzeba inwestować w specjalny serwer, do testów wystarczy dowolny PC. SIP-Serv komunikuje się z zewnętrznymi użytkownikami za pomocą operatorów SIP lub linii ISDN podłączonych bezpośrednio do kontrolera zainstalowanego w komputerze. Ponadto, centralka programowa umożliwia łatwą integrację systemów CRM lub ERP z telefonią VoIP. Ze względu na konieczność współdziałania wielu elementów programowych w obrębie jednego systemu, wydajność programowej centralki może spaść, gdy komputer realizuje równocześnie wiele innych zadań. Gdy system poddawany jest aktualizacji (instalacja Service Packów), mogą zdarzyć się przestoje w pracy oprogramowania. Zalecane jest więc odpowiednie planowanie tego typu operacji, np. w godzinach nocnych, gdy infrastruktura telefoniczna nie jest obciążona.
Odpowiednie rozwiązanie VoIP dla każdej firmy
Szybciej niż oczekiwano technologia VoIP okazała się przydatna nie tylko w małych firmach, ale i w średniej wielkości instytucjach, wobec czego spośród wymagań stawianych centralce VoIP, na pierwszy plan wysunęły się niezawodność i bezpieczeństwo. Obecnie funkcjonalności te są realizowane na poziomie zadowalającym większość firm. Dodatkowym atutem jest elastyczność, skalowalność i dostępność interfejsów programowej centralki, z których skorzystają firmy posiadające oddziały, pracowników mobilnych oraz rozbudowane aplikacje CTI. Wszystkie połączenia telefoniczne mogą być na przykład realizowane za pomocą istniejącej sieci IP bez dodatkowych kosztów i z zachowaniem poufności (Voice over VPN).
Ostateczna odpowiedź na pytanie, czy w danej firmie lepiej sprawdzi się programowa czy sprzętowa centralka VoIP wymaga głębszej analizy konkretnego przypadku: już istniejącej infrastruktury, roli, jaką odgrywa telefonia, przyzwyczajeń i standardów komunikacyjnych oraz planów rozwoju.